Polska zajmuje ostatnie miejsce wśród państw członkowskich UE pod względem wielkości zasobów wody pitnej, dlatego korzystanie z nich w racjonalny sposób jest szczególnie istotne. Jest też ważne dla osiągnięcia celów klimatycznych ONZ i Unii Europejskiej. Stąd, przy projektowaniu i budowie obiektów przemysłowych, Panattoni stosuje szereg rozwiązań wodooszczędnych (m.in. nowoczesne systemy monitoringu i detekcji wycieków, oszczędzające wodę armatury, instalacje wody deszczowej czy szarej i wreszcie rozwiązania wpisujące się w SuDS (ang Sustainable Drainage Systems), czyli zrównoważone systemy odwadniające. Zaliczyć można do nich zbiorniki bioretencyjne, ogrody deszczowe, zielone dachy. Dodatkowo tworzymy tereny zielone z lokalną roślinnością i łąkami kwietnymi niewymagającymi częstego podlewania.
Opisane poniżej rozwiązania pomagają ograniczyć zużycie wody o 6 tys. litrów dziennie dla standardowego obiektu o powierzchni 20 tys. m kw. W wielu certyfikowanych obiektach oszczędności wody są jeszcze większe i przekraczają 65 proc. w stosunku do modelu bazowego.
Certyfikacja BREEAM a oszczędność wody
Inwestycje Panattoni są̨ obecnie certyfikowane w systemie BREEAM International New Construction na poziomie Excellent. Dzięki temu odpowiednio dobrane rozwiązania proekologiczne są nie tylko przyjazne środowisku, ale gwarantują̨ także niższe koszty użytkowania obiektów. Ich efektywność energetyczna jest większa, cechują się zmniejszoną emisją spalin i dwutlenku węgla, a zużycie wody jest w nich znacząco niższe. Kategoria wody jest jedną z podstawowych, które są oceniane podczas certyfikacji. To też kategoria, która w inwestycjach Panattoni bardzo często uzyskuje maksymalną liczbę punktów bez względu na ocenę certyfikacji, tak jak w przypadku pierwszej na polskim rynku oceny Outstanding dla Panattoni Park Szczecin III (na zdjęciu poniżej), Panattoni Wrocław Campus 39 (cerfyikacja Excellent), Panattoni Park Gorzów Wielkopolski Hala A2 (Very Good) czy Panattoni City Logistics Warsaw Airport II (Good).
Warto podkreślić, że w inwestycjach Panattoni niezwykle ważna jest także dbałość o jakość wody. Instalacje wodne w budynkach są projektowane z uwzględnieniem wymogów minimalizacji ryzyka skażenia mikrobiologicznego np. legionellą oraz zgodnie z normami najlepszych praktyk w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy z listy ASW.
Ograniczenia zużycia wody w trakcie budowy
Ograniczanie zużycia wody zaczyna się już na etapie budowy, tak jak w przypadku realizacji Hali B o powierzchni 113,5 tys. m kw. w ramach Panattoni Wrocław CAMPUS 39 (100 proc. punktów w kategorii Woda). Wyznaczono tu osobę odpowiedzialną za monitorowanie, rejestrowanie i raportowanie zużycia nie tylko energii i danych dotyczących transportu materiałów budowlanych czy odpadów, ale także wody. Dotyczyło to zarówno generalnego wykonawcy, jak i jego poddostawców a monitorowane było zużycie wody pitnej, wynikające z użytkowania instalacji budowlanych, sprzętu (mobilnego i stałego) oraz zakwaterowania na placu budowy. Intensywność wykorzystania zasobów wody w tych procesach wyniosła 0.008744999 m3/wartość projektową. W sumie przy budowie zużyto 992,4 m3 wody.
Sposoby zmniejszenia zużycia wody w obiektach Panattoni
Zmniejszenie zużycia wody pitnej do celów sanitarnych w nowych budynkach osiągane jest poprzez zastosowanie m.in. elementów wodooszczędnych i systemów monitoringu. Redukcji sprzyjają także systemy detekcji wycieków i recyklingu wody czy tworzenie terenów zielonych z lokalną roślinnością i łąkami kwietnymi niewymagającymi częstego podlewania.
Wodooszczędna armatura
Przede wszystkim pod uwagę bierze się efektywność elementów zużywających wodę, czyli urządzeń typu WC, pisuary, baterie umywalkowe, natryski. Armatura musi spełniać ściśle określone parametry techniczne. W celu dalszego zminimalizowania wycieków i strat wody z armatury sanitarnej instalowane są urządzenia sterujące przepływem (zawór elektromagnetyczny połączony z czujnikiem ruchu), które regulują dopływ wody do każdej strefy lub sanitariatu WC. Pisuary i toalety o ograniczonym przepływie wody, perlatory w bateriach prysznicowych i umywalkowych oraz elektrozawory odcinające wodę w pomieszczeniach, w których nie przebywają użytkownicy zastosowano na przykład w obiekcie BTS Action w Bieruniu (na zdjęciu poniżej) o powierzchni 60,8 tys. m kw. Budynek otrzymał certyfikację BREEAM Excellent, a w kategorii „Woda” maksymalną liczbę punktów (100 proc.). Rozwiązania te pozwoliły ograniczyć zużycie wody aż o 60,78 proc. w stosunku do przeciętnego modelu zużycia.
Monitorowanie zużycia wody
Zachętą do ograniczeń w korzystaniu z wody jest również zapewnienie możliwości monitorowania jej zużycia i zarządzania nim. Oznacza to instalowanie liczników wody z możliwością podłączenia ich do systemu BMS zarówno na głównym źródle wody dla budynku jak i w obszarach, w których wykorzystanie wody wynosi ponad 10 proc. całości zużycia obiektu.
Inteligentny system pełnego automatycznego opomiarowania poboru wody przez wszystkich odbiorców zaimplementowany został w Panattoni Park Sosnowiec, który jako pierwszy obiekt przemysłowy w Polsce uzyskał certyfikację na poziomie Excellent (100 proc. punktów w kategorii woda). Wraz z innymi rozwiązaniami pozwoliło to ograniczyć zużycie wody aż o 66,5 proc.
System wykrywania wycieków wody
Panattoni Park Sosnowiec został także wyposażony w system wykrywania dużych wycieków wody w budynku oraz na odcinku wodociągu na terenie obiektu. Chodzi tu przede wszystkim o zmniejszenie skutków wycieków wody, które mogą wystąpić w sieci wodociągowej budynku oraz pomiędzy obiektem a wodomierzem. Odpowiednio zaprojektowany system powinien aktywować się i alarmować użytkowników, gdy np. licznik przekracza granicę zaprogramowanego poziomu w określonym czasie. Powinien też umożliwiać wykrywanie różnicy w przepływach, a także dawać możliwość zaprogramowania zgodnie z kryteriami właściciela/użytkownika oraz pozwolić uniknąć fałszywych alarmów dla dużego zużycia wody, np. wynikającego z działania instalacji.
Zawory odcinające dopływ wody do toalet
Standardem inwestycji Panattoni są także urządzenia, których zadaniem jest odcięcie dopływu wody do toalet, gdy te nie są używane. Takim urządzeniem są np. elektrozawory z czujnikami obecności jako urządzenia regulujące przepływ wody do poszczególnych stref WC.
Zastosowano je m.in. w centrum magazynowym Panattoni Park Nadarzyn (na zdjęciu poniżej) o powierzchni 53 tys. m kw., znajdującym się w miejscowości Urzut koło Nadarzyna. W połączeniu z innymi rozwiązaniami dało to oszczędność wody na poziomie aż 66,66 proc. w stosunku do modelu bazowego.
Zrównoważone systemy odwadniające/drenażu (SuDS, ang. Sustainable Drainage Systems).
Nasilone i ekstremalne zjawiska meteorologiczne, a także intensywne opady w krótkim czasie powodują zachwianie przepustowości systemów kanalizacji, zwłaszcza na terenach miejskich. Aby osiągnąć bardziej zrównoważoną gospodarkę wodami powierzchniowymi, Panattoni wykorzystuje alternatywne sposoby zagospodarowania wód deszczowych, inaczej zrównoważonych systemów drenażu jak np.
Odzysk wody deszczowej. Zastosowanie zbiorników do magazynowania wody deszczowej przyczynia się̨ do wydajniejszego gospodarowania zasobami wody zarówno użytkowej, jak i pitnej. Ponadto, rozwiązanie to pozwala na spowolnienie jej odpływu oraz odciążenie systemu kanalizacji. Zbiorniki retencyjne wyposażane są w skrzynki rozsączające.
Szacunkowe oszczędności tego rozwiązania to około 30-50 proc. mniejsze zużycie wody czystej w budynku do celów innych niż technologiczne. Czas zwrotu takiej inwestycji wynosi obecnie ok. 7–10 lat.
Recykling wody szarej. Zastosowanie zbiorników do magazynowania oraz wykorzystania wody szarej (np. w sanitariatach) pozwala na ograniczenie zbędnego użytkowania wody pitnej. Technologia filtrów biomembranowych gwarantuje pełne rozdzielenie biomasy od oczyszczonej wody szarej. Woda jest bezwonna, klarowna i w pełni bezpieczna w użytkowaniu. Okres zwrotu takiej inwestycji to 4–8 lat.
Zielone dachy. To rozwiązanie, które pomaga gospodarować wodami opadowymi na terenach zurbanizowanych zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zielone dachy mają zdolność retencjonowania wody opadowej i opóźniają spływ deszczówki. Takie rozwiązanie wprowadziliśmy w zrealizowanej przez nas inwestycji BTS Carrefour w Psarach (na zdjęciu poniżej) oraz w niemieckim BTS Lila Benningen.
Innymi rozwiązaniami SuDS, stosowanymi przez Panattoni są zbiorniki bioretencyjne, ogrody deszczowe, zbiorniki rozsączające czy podziemne zbiorniki retencyjne.
Zazielenianie obszaru inwestycji w duchu NbS (Nature-based Solutions).
Działania oszczędzające wodę dotyczą także obszarów i ekosystemów wokół inwestycji Panattoni. Wyrastają na nich łąki kwietne, parki czy zielone strefy relaksu dla pracowników. Ich roślinność jest ściśle powiązana z regionem a nasadzenia ograniczone do gatunków lokalnych, które nie wymagają̨ podlewania. Pod uwagę brane są też gatunki, które rozwijają się bez nawadniania i nadal będą się rozwijać w warunkach prawdopodobnych zmian klimatycznych, tj. w zazwyczaj cieplejszych i bardziej suchych. Te działania potwierdzane są raportem ekologa, który dla każdej inwestycji Panattoni przygotowuje pięcioletni plan krajobrazowy i siedliskowy do realizacji przez zarządcę obiektu. Więcej nt. Nature-based Solutions w działaniach Panattoni do przeczytania w naszym case study.
Oszczędność wody a cele klimatyczne
Działania Panattoni w zakresie wodooszczędnych rozwiązań to efekt wielowymiarowej polityki „Go Earthwise with Panattoni”. Wpisuje się ona w działania UE związane z ochroną środowiska oraz przeciwdziałaniem zmianom klimatycznym w taki sposób, aby Europa była kontynentem neutralnym klimatycznie w 2050 roku. Zrównoważone wykorzystanie zasobów wodnych wspiera także realizację różnych celów (SDG) ONZ, w tym Cel 6 - Czysta woda i warunki sanitarne, Cel 12 - Odpowiedzialna konsumpcja i produkcja oraz Cel 13 - Działania w dziedzinie klimatu.
Cele związane z neutralnością klimatyczną, której elementem jest ograniczenie zużycia wody stawia sobie coraz więcej firm. Potwierdzają to badania na temat zrównoważonego rozwoju w obszarze europejskiej logistyki i łańcucha dostaw, które Panattoni przygotował w 2022 r. w partnerstwie z międzynarodową kancelarią HFW i firmą Analytiqa. Ąż 80 proc. badanych w 12 krajach Europy - za kluczowe w najbliższych pięciu latach - uważa działania ukierunkowane na zmniejszenie emisji dwutlenku węgla w ich działalności. Dla 92 proc. respondentów najistotniejsze są przy tym działania związane z efektywnością energetyczną budynku, ale na drugim miejscu są właśnie rozwiązania ograniczające zużycie wody pitnej oraz większe wykorzystanie wody szarej i deszczówki - wskazało na to 59 proc. badanych.
